سرطان پروستات عبارت است از رشد سلول هاي بدخيم در داخل غده پروستات. اين غده معمولاً به اندازه گردو بوده و به عنوان يک عضو ترشحي در اطراف راه خروج مثانه و ابتدا مجراي ادرار آقايان عمل مي نمايد.
شيوع، علل و عوامل مستعد کننده:
اين تومور سومين علت مرگ ناشي از سرطان در تمام سنين و دومين علت فوت در سنين 75 به بالا مي باشد. اين بيماري به ندرت در سنين پايين تر از 45 سال ديده مي شود.
علت آن ناشناخته است ولي مطالعات نشان داده عوامل ژنتيک و هورمونال در ايجاد آن نقش دارند. به طوريکه کاهش هورمون مردانه تستوسترون مثلاً با برداشتن بيضه ها مي تواند تا مدتي باعث توقف رشد آن گردد. بزرگي خوش خيم پروستات که در افراد مسن به وجود آمده و اغلب با درمان طبي يا جراحي مرتفع مي گردد ارتباط شناخته شده اي با سرطان پروستات ندارد. بر اساس آمار کشاورزان، کارکنان لاستيک سازي، نقاشان و کسانيکه در تماس دائم با کادميوم هستند بيشتر دچار اين نوع سرطان مي شوند. افرادي که فقط سبزيجات مي خورند و مصرف چربي روزانه آن ها بسيار کم است شانس ابتلاء کمتري دارند.
علايم:
گاهي با درد هنگام ادرار کردن، انزال يا دفع مدفوع يا دردهاي استخواني يا بدون علايم ادراري خودنمايي مي نمايد. همراه با اين ها کاهش وزن، کم خوني و ضعف و سستي مفرط در مراحل پيشرفته پديد مي آيد.
قابل توجه اينکه در اوايل ممکن است شخص علامت مشخصه اي از بيماري نداشته باشد.
چگونه بيماري تشخيص داده مي شود؟
پزشک با انجام آزمايش PSA خون، معاينه باليني از راه مقعد، نمونه برداري به کمک سونوگرافي از طريق مقعد، اسکن استخوان و عکس سينه به وجود آن پي مي برد.
لذا جهت تشخيص زودرس بيماري انجام آزمايش PSA خون به طور سالانه از افراد بالاي 50 سال و کسانيکه سابقه فاميلي اين بيماري را دارند از سنين پايين همراه با معاينه مخصوص پروستات توصيه مي گردد.
درمان:
اگر تومور محدود به پروستات بوده و به ساير نقاط انتشار نداشته باشد ممکن است پزشک جراحي و برداشتن کامل پروستات و يا اشعه درماني خارج اندامي و درون اندامي را به بيمار پيشنهاد نمايد.
در بيماراني که سن آن ها بالاي 70 تا 75 سال بوده و تومور اندازه کوچک داشته و محدود به عضو باشد اغلب نياز به درمان نبوده تنها مراقبت و پيگيري کافي خواهد بود.
و بالاخره در صورتيکه هنگام تشخيص، سرطان به ساير اندام ها انتشار يافته باشد، از آنجا که حيات سلول هاي بدخيم پروستات وابسته به هورمون هاي مردانه است ممکن است در صورت تمايل بيمار، پزشک برداشتن بيضه ها و يا تجويز داروهاي هورموني خاص را توصيه نمايد.
توصيه هاي لازم:
1- کاهش مصرف چربي در رژيم غذايي
2- استفاده بيشتر از سبزيجات
3- در حد امکان پرهيز از تماس با مواد شيميايي بخصوص کادميوم
4- آزمايش PSA و معاينه سالانه از 50 سالگي به بعد توسط پزشک
- راهنمای برخورد با بيماری ها
آيا اندازه هاي حياتي خود را مي دانيد؟
اگر مي خواهيد که شانس ابتلاء به بيماري هاي قلبي، سکته مغزي، ديابت در سنين بالا کمتر باشد لازم است به اين نکات توجه فرماييد:
عواملي مثل کلسترول، قند خون، ايندکس (ضريب) حجم بدن، فشار خون را مي بايد تحت کنترل قرار دهيد. بــراي اين منظور دانستــن مقدار طبيعي اين عوامل با تــوجه به اين که امروزه ميزان مناسب آن ها تغييرات اساس کرده است لازم مي آيد. اخيراً National Cholestorol Education Program (NCEP) پروتکل درماني کلسترول را تغيير داده است. توصيه اين مرکز بزرگ تحقيقاتي اينچنين است، اشخاصي که در خطر بسيار بالاي ابتلاء به بيماري هاي قلبي عروقي هستند مي بايد کلسترول يا (LDL) را به 70 ميلي گرم در دسي ليتر برسانند يعني حدود 30 ميلي گرم کمتر از مقدار اعلام شده قبلي (100 ميلي گرم) آنها که در خطر ابتلاي به بيماري هاي قلبي عروقي يا بيماري هاي عروقي مغز يا انتها ها بوده و يا فقط به ديابت مبتلا مي باشند، يا فشار خون داشته، سيگار مي کشند کلسترول (LDL) خود را پايين 100 حفظ نمايند. کلسترول (LDL) 100 تا 120 نياز به درمان دارويي دارد. ملاحظه مي کنيد که guide line درماني کساني که درخطر متوسط هستند از 130 به 100 ميلي گرم در ميلي ليتر تغيير کرده است. NCEP توصيه مي کند که همراه با استاتين ها (داروهاي پايين آورنده کلسترول) تغيير روش زندگي رژيم غذايي مناسب و ورزش با حفظ وزن طبيعي انجام گردد.
بالا بودن مقدار کلسترول خون در گردش منجر به رسوب آنها در ديواره شريان ها، باريک شدن قطر داخلي آنها و سفت شدن جدار عروق شده و مانع خون رساني به عضله قلب مي گردد. اما در حاليکه LDL کلسترول عامل نارسائي عروقي است، کلسترول HLD (کلسترول خوب) مانع از اثرات مخرب کلسترول بد مي گردد.
مقدار LDL choles mg/dl :
- ايده آل کمتر از 100
- نزديک ايده آل 129-100
- حد بينابينی150-130
- بالا 160-189
- خطرناک بالاتر از 190
مقدار کلسترول کل:
- مناسب کمتر از 200
- بينابين 239-200
- خطرناک بالاي 240 ميلي گرم
مقدار HDL:
- کمتر از 40 نامناسب
- بالاتر يا مساوي 60 ايده آل
اما توده بدني يا BMI (Body Mass (Index، واحد اندازه گيري مقدار چربي بدن است که بر اساس وزن و قد افراد محاسبه مي گردد.
بدين ترتيب:
|
753*
|
وزن بر حسب پاند
|
BMI=
|
|
قد بر حسب اينچ* قد بر حسب اينچ
|
- اگر نتيجه کمتر از 5/17 بود شما لاغر هستيد.
- اگر نتيجه بين 5/17-9/24 بود شما طبيعي هستيد.
- اگر نتيجه بين 25-9/29 بود شما اضافه وزن داريد.
-اگر نتيجه بيشتر از 30 بود شما چاق هستيد.
قند خون: در ديابت، قند خون يا گلوکز بالاتر از حد طبيعي است. براي اندازه گيري از تست FPG که مناسب ترين روش تشخيصي ديابت است استفاده مي شود. بطور طبيعي گلوکز پلاسما 99 ميلي گرم در دسي ليتر يا کمتر است. مقدار 100 تا 125 را مرحله قبل از ديابت Prediabetes و بالاي 125 را ديابت محسوب مي نمايند.
و اما فشار خون: فشار خون عبارت است از فشاري که خون بر ديواره عروق ايجاد مي نمايد. هنگام اندازه گيري فشار خون مقدار نهايي ناشي از ضربان قلب (سيستوليک) و کمترين مقدار آن يا دياستوليک مربوط به فشار استراحت قلب است. بالا بودن فشار خون خطر بيماري هاي قلبي و سکته مغزي را افزايش مي دهد. فشارخون طبيعی 80/120 کمتر يا می باشد.
|
دياستوليک
|
سيستوليک
|
|
Prehypertension
|
= 89-80/139-120
|
|
Stage I hypertension
|
= 99-90/150-140
|
|
Stage II
|
= or higher100/or higher160
|
خانم ها، ورزش عضلات لگن:
چگونه عضلات لگن ضعيف مي گردد؟
عضلات لگن به جريان ادرار کمک مي نمايند. حاملگي، زايمان و اضافه وزن مي تواند باعث شلي عضلات فوق گردد. خوشبختانه عضلات لگن مانند ساير عضلات هستند. بدين ترتيب که مي توانند با تمرين قوي تر شوند. خانم هايي کــه دچـار دفع ناگهاني بدون کنتــرل ادرار مي شوند با تمرينات خاص به نام Kegel (بخوانيد کي- گل) مي توانند عضلات مربوطه را تقويت و از دفع ناگهاني ادرار پيش گيري نمايد.
کدام عضلات راه خروجي مثانه را کنترل مي نمايند؟
در کف لگن عضلات مختلفي بين ران ها قرار گرفته اند. اين عضلات به قسمت هاي کناري و جلو و عقب لگن اتصال دارند. اما دو عضله از ميان آنها بيشترين کار را انجام مي دهند. بزرگترين آن دو بصورت ننو کشيده شده است و ديگري شکل مثلث دارد. اينها همان عضلاتي هستند که شخص براي متوقف کردن يا براه انداختن جريان ادرار از آن استفاده مي کند. يعني عضلاتي که مي بايد با تمرين قوي گردند.
چگونه مي توان اين عضلات را تقويت کرد؟
شخص هر جا و هر زمان مي تواند اين کار را انجام دهد. مثلاً رانندگي، تماشاي تلويزيون يا هنگام کار در منزل يا اداره. نحوه انجام آن ساده است، کشيدن يا جمع کردن عضلات لگن درست مشابه اينکه شخص بطور ناگهاني مي خواهد جريان ادرار را قطع نمايد. ده ثانيه انقباض و ده ثانيه استراحت، اين کار بهتر است حداقل ده دفعه و سه يا چهار بار در روز انجام شود. درست همان طور که در تمرينات عضلاني، براي قدرتمند شدن آنها تامل مي کنيد، در مورد اين کار نيز مي بايد صبر داشته به تمرينات ادامه دهيد.
نتايج آن گاهي کمتر از 6 تا 12 هفته مشهود نخواهد شد.
چند نکته را به خاطر بسپاريد:
1- ضعف عضلات کف لگن منجر به دفع ناگهاني و خودبخودي ادرار از مثانه مي گردد.
2- تمرين روزانه عضلات را تقويت مي کند.
3- اين تمرينات کنترل بر روي مثانه را افزايش مي دهد.
4- در مورد صحت انجام آن با پزشک يا پرستار مربوطه مشورت نماييد.
5- قبل از عطسه، پريدن يا بلند کردن اشياء عضلات لگن خود را سفت نماييد. اين عمل از ضعف عضلات و دفع غير ارادي و ناگهاني ادرار جلوگيري مي کند.
6- همچون ساير تمرينات ورزشي به اين کار تداوم ببخشيد.
سرطان پروستات عبارت است از رشد سلول هاي بدخيم در داخل غده پروستات. اين غده معمولاً به اندازه گردو بوده و به عنوان يک عضو ترشحي در اطراف راه خروج مثانه و ابتدا مجراي ادرار آقايان عمل مي نمايد.
شيوع، علل و عوامل مستعد کننده:
اين تومور سومين علت مرگ ناشي از سرطان در تمام سنين و دومين علت فوت در سنين 75 به بالا مي باشد. اين بيماري به ندرت در سنين پايين تر از 45 سال ديده مي شود.
علت آن ناشناخته است ولي مطالعات نشان داده عوامل ژنتيک و هورمونال در ايجاد آن نقش دارند. به طوريکه کاهش هورمون مردانه تستوسترون مثلاً با برداشتن بيضه ها مي تواند تا مدتي باعث توقف رشد آن گردد. بزرگي خوش خيم پروستات که در افراد مسن به وجود آمده و اغلب با درمان طبي يا جراحي مرتفع مي گردد ارتباط شناخته شده اي با سرطان پروستات ندارد. بر اساس آمار کشاورزان، کارکنان لاستيک سازي، نقاشان و کسانيکه در تماس دائم با کادميوم هستند بيشتر دچار اين نوع سرطان مي شوند. افرادي که فقط سبزيجات مي خورند و مصرف چربي روزانه آن ها بسيار کم است شانس ابتلاء کمتري دارند.
علايم:
گاهي با درد هنگام ادرار کردن، انزال يا دفع مدفوع يا دردهاي استخواني يا بدون علايم ادراري خودنمايي مي نمايد. همراه با اين ها کاهش وزن، کم خوني و ضعف و سستي مفرط در مراحل پيشرفته پديد مي آيد.
قابل توجه اينکه در اوايل ممکن است شخص علامت مشخصه اي از بيماري نداشته باشد.
چگونه بيماري تشخيص داده مي شود؟
پزشک با انجام آزمايش PSA خون، معاينه باليني از راه مقعد، نمونه برداري به کمک سونوگرافي از طريق مقعد، اسکن استخوان و عکس سينه به وجود آن پي مي برد.
لذا جهت تشخيص زودرس بيماري انجام آزمايش PSA خون به طور سالانه از افراد بالاي 50 سال و کسانيکه سابقه فاميلي اين بيماري را دارند از سنين پايين همراه با معاينه مخصوص پروستات توصيه مي گردد.
درمان:
اگر تومور محدود به پروستات بوده و به ساير نقاط انتشار نداشته باشد ممکن است پزشک جراحي و برداشتن کامل پروستات و يا اشعه درماني خارج اندامي و درون اندامي را به بيمار پيشنهاد نمايد.
در بيماراني که سن آن ها بالاي 70 تا 75 سال بوده و تومور اندازه کوچک داشته و محدود به عضو باشد اغلب نياز به درمان نبوده تنها مراقبت و پيگيري کافي خواهد بود.
و بالاخره در صورتيکه هنگام تشخيص، سرطان به ساير اندام ها انتشار يافته باشد، از آنجا که حيات سلول هاي بدخيم پروستات وابسته به هورمون هاي مردانه است ممکن است در صورت تمايل بيمار، پزشک برداشتن بيضه ها و يا تجويز داروهاي هورموني خاص را توصيه نمايد.
توصيه هاي لازم:
1- کاهش مصرف چربي در رژيم غذايي
2- استفاده بيشتر از سبزيجات
3- در حد امکان پرهيز از تماس با مواد شيميايي بخصوص کادميوم
4- آزمايش PSA و معاينه سالانه از 50 سالگي به بعد توسط پزشک
- راهنمای برخورد با بيماری ها
آيا اندازه هاي حياتي خود را مي دانيد؟
اگر مي خواهيد که شانس ابتلاء به بيماري هاي قلبي، سکته مغزي، ديابت در سنين بالا کمتر باشد لازم است به اين نکات توجه فرماييد:
عواملي مثل کلسترول، قند خون، ايندکس (ضريب) حجم بدن، فشار خون را مي بايد تحت کنترل قرار دهيد. بــراي اين منظور دانستــن مقدار طبيعي اين عوامل با تــوجه به اين که امروزه ميزان مناسب آن ها تغييرات اساس کرده است لازم مي آيد. اخيراً National Cholestorol Education Program (NCEP) پروتکل درماني کلسترول را تغيير داده است. توصيه اين مرکز بزرگ تحقيقاتي اينچنين است، اشخاصي که در خطر بسيار بالاي ابتلاء به بيماري هاي قلبي عروقي هستند مي بايد کلسترول يا (LDL) را به 70 ميلي گرم در دسي ليتر برسانند يعني حدود 30 ميلي گرم کمتر از مقدار اعلام شده قبلي (100 ميلي گرم) آنها که در خطر ابتلاي به بيماري هاي قلبي عروقي يا بيماري هاي عروقي مغز يا انتها ها بوده و يا فقط به ديابت مبتلا مي باشند، يا فشار خون داشته، سيگار مي کشند کلسترول (LDL) خود را پايين 100 حفظ نمايند. کلسترول (LDL) 100 تا 120 نياز به درمان دارويي دارد. ملاحظه مي کنيد که guide line درماني کساني که درخطر متوسط هستند از 130 به 100 ميلي گرم در ميلي ليتر تغيير کرده است. NCEP توصيه مي کند که همراه با استاتين ها (داروهاي پايين آورنده کلسترول) تغيير روش زندگي رژيم غذايي مناسب و ورزش با حفظ وزن طبيعي انجام گردد.
بالا بودن مقدار کلسترول خون در گردش منجر به رسوب آنها در ديواره شريان ها، باريک شدن قطر داخلي آنها و سفت شدن جدار عروق شده و مانع خون رساني به عضله قلب مي گردد. اما در حاليکه LDL کلسترول عامل نارسائي عروقي است، کلسترول HLD (کلسترول خوب) مانع از اثرات مخرب کلسترول بد مي گردد.
مقدار LDL choles mg/dl :
- ايده آل کمتر از 100
- نزديک ايده آل 129-100
- حد بينابينی150-130
- بالا 160-189
- خطرناک بالاتر از 190
مقدار کلسترول کل:
- مناسب کمتر از 200
- بينابين 239-200
- خطرناک بالاي 240 ميلي گرم
مقدار HDL:
- کمتر از 40 نامناسب
- بالاتر يا مساوي 60 ايده آل
اما توده بدني يا BMI (Body Mass (Index، واحد اندازه گيري مقدار چربي بدن است که بر اساس وزن و قد افراد محاسبه مي گردد.
بدين ترتيب:
|
753*
|
وزن بر حسب پاند
|
BMI=
|
|
قد بر حسب اينچ* قد بر حسب اينچ
|
- اگر نتيجه کمتر از 5/17 بود شما لاغر هستيد.
- اگر نتيجه بين 5/17-9/24 بود شما طبيعي هستيد.
- اگر نتيجه بين 25-9/29 بود شما اضافه وزن داريد.
-اگر نتيجه بيشتر از 30 بود شما چاق هستيد.
قند خون: در ديابت، قند خون يا گلوکز بالاتر از حد طبيعي است. براي اندازه گيري از تست FPG که مناسب ترين روش تشخيصي ديابت است استفاده مي شود. بطور طبيعي گلوکز پلاسما 99 ميلي گرم در دسي ليتر يا کمتر است. مقدار 100 تا 125 را مرحله قبل از ديابت Prediabetes و بالاي 125 را ديابت محسوب مي نمايند.
و اما فشار خون: فشار خون عبارت است از فشاري که خون بر ديواره عروق ايجاد مي نمايد. هنگام اندازه گيري فشار خون مقدار نهايي ناشي از ضربان قلب (سيستوليک) و کمترين مقدار آن يا دياستوليک مربوط به فشار استراحت قلب است. بالا بودن فشار خون خطر بيماري هاي قلبي و سکته مغزي را افزايش مي دهد. فشارخون طبيعی 80/120 کمتر يا می باشد.
|
دياستوليک
|
سيستوليک
|
|
Prehypertension
|
= 89-80/139-120
|
|
Stage I hypertension
|
= 99-90/150-140
|
|
Stage II
|
= or higher100/or higher160
|
خانم ها، ورزش عضلات لگن:
چگونه عضلات لگن ضعيف مي گردد؟
عضلات لگن به جريان ادرار کمک مي نمايند. حاملگي، زايمان و اضافه وزن مي تواند باعث شلي عضلات فوق گردد. خوشبختانه عضلات لگن مانند ساير عضلات هستند. بدين ترتيب که مي توانند با تمرين قوي تر شوند. خانم هايي کــه دچـار دفع ناگهاني بدون کنتــرل ادرار مي شوند با تمرينات خاص به نام Kegel (بخوانيد کي- گل) مي توانند عضلات مربوطه را تقويت و از دفع ناگهاني ادرار پيش گيري نمايد.
کدام عضلات راه خروجي مثانه را کنترل مي نمايند؟
در کف لگن عضلات مختلفي بين ران ها قرار گرفته اند. اين عضلات به قسمت هاي کناري و جلو و عقب لگن اتصال دارند. اما دو عضله از ميان آنها بيشترين کار را انجام مي دهند. بزرگترين آن دو بصورت ننو کشيده شده است و ديگري شکل مثلث دارد. اينها همان عضلاتي هستند که شخص براي متوقف کردن يا براه انداختن جريان ادرار از آن استفاده مي کند. يعني عضلاتي که مي بايد با تمرين قوي گردند.
چگونه مي توان اين عضلات را تقويت کرد؟
شخص هر جا و هر زمان مي تواند اين کار را انجام دهد. مثلاً رانندگي، تماشاي تلويزيون يا هنگام کار در منزل يا اداره. نحوه انجام آن ساده است، کشيدن يا جمع کردن عضلات لگن درست مشابه اينکه شخص بطور ناگهاني مي خواهد جريان ادرار را قطع نمايد. ده ثانيه انقباض و ده ثانيه استراحت، اين کار بهتر است حداقل ده دفعه و سه يا چهار بار در روز انجام شود. درست همان طور که در تمرينات عضلاني، براي قدرتمند شدن آنها تامل مي کنيد، در مورد اين کار نيز مي بايد صبر داشته به تمرينات ادامه دهيد.
نتايج آن گاهي کمتر از 6 تا 12 هفته مشهود نخواهد شد.
چند نکته را به خاطر بسپاريد:
1- ضعف عضلات کف لگن منجر به دفع ناگهاني و خودبخودي ادرار از مثانه مي گردد.
2- تمرين روزانه عضلات را تقويت مي کند.
3- اين تمرينات کنترل بر روي مثانه را افزايش مي دهد.
4- در مورد صحت انجام آن با پزشک يا پرستار مربوطه مشورت نماييد.
5- قبل از عطسه، پريدن يا بلند کردن اشياء عضلات لگن خود را سفت نماييد. اين عمل از ضعف عضلات و دفع غير ارادي و ناگهاني ادرار جلوگيري مي کند.
6- همچون ساير تمرينات ورزشي به اين کار تداوم ببخشيد.
آنچه که يک زوج بايد در مورد ناباروري بدانند
تعريف: ناباروري وضعيتي رايج اما اغلب قابل درمان است. از هر 6 زوج يک زوج مبتلا ميگردند.هر چه سن بالاتر باشد شيوع اين حالت بيشتر است. روال اين است که اگر يک زوج به مدت يک سال براي باروري همت نمايند. ولي به نتيجه نرسند نابارور قلمداد ميشوند اگرچه استثنائات زيادي نيز بر اين قانون وجود دارد. در جهت بالا بردن شانس حاملگي لازم است که زوج بدانند چه زماني بهترين وقت درخواست کمک است. لذا به اين منظور دانستن بعضي اصول در ناباروري قبل از مراجعه به پزشک لازم است.
اساس باروري:
تخمک ها: هر خانمي با تمامي تخمک هايي که قرار است در طول زندگي داشته باشد به دنيا ميآيد. در موقع تولد يک دختر تقريباً يک ميليون تخمک در تخمدانهايش دارد. اما در زمان اولين قاعدگي اين تعداد به 400000 عدد ميرسد. در طول زندگي باروري يک خانم تقريباً 400 تخمک از تخمدان ها آزاد می شود اين بدين معنی است که هر بار 1000 تخمک تحريک به رشد شده و فقط يکعدد آن کامل شده بقيه از بين ميروند يعني هر بار 999 عدد.
هورمون ها:
براي اينکه هر ماه يک تخمک کامل آزاد گردد بدن يک خانم دو نوع هورمون ايجاد و وارد خون مينمايد که LH و FSH خوانده ميشوند. بدين ترتيب که درست قبل از آزاد شدن تخمک ميزان هورمون LH خون سه تا چهار برابر ميگردد. و باعث تهيه هورمون ديگري به نام پروژسترون از تخمدان ميشود. تخمک هم داخل يک کيست کوچک به نام فوليکول رشد کرده تکميل و آزاد ميشود.
پروژسترون باعث افزايش مختصر درجه حرارات بدن ميشود که معمولاً يک درجه فارنهايت است اما اين تغيير ناچيز در درجه حرارات را ميتوان با تب سنج دقيقي اندازه گيري و ثبت کرد. به زبان ساده تر، هر خانمي با اندازه گيري روزانه درجه حرارت قبل از خروج از تخت و ثبت آن ميتواند به زمان تخمک گذاري خود آگاهي پيدا نمايد.
تخمک ها کجا ميروند؟
وقتي تخمکي از تخمدان آزاد شد Fimbria يا انگشتان لوله هاي تخمداني در هر طرف (راست و چپ) آنرا ميگيرد.
داستان باروري!
براي اينکه خانمي حامله شود تخمک بايد اسپرم يا سلول باروري مردانه را داخل لوله هاي تخمداني ملاقات نمايد. اسپرم مسافرت خود را از طريق واژن آغاز مينمايد در حاليکه در يک محلول مغذي به نام Semen غوطه ور است. دهانه رحم ترشحاتی دارد که از ورود اين محلول جلوگيري و فقط اسپرم ها حق ورود به داخل حفره رحمي دارند. از آن به بعد اسپرم ها شنا کنان خود را به لوله هاي تخمداني ميرسانند. بعد از ملاقات اسپرم و تخمک عمل باروري صورت ميگيرد بدين شکل که در اطراف تخمک پوششي قرار دارد به Zona pellucida صدها هزار اسپرم به اين پوشش ميچسبند اما فقط يک عدد اسپرم آن هم از نوع کاملترين آن ميتواند وارد تخمک گردد و بلافاصله بعد از آن پوشش مذبور سفت و سخت شده از ورود سايرين جلوگيري ميگردد. بعد از رسيدن اين دو بهم در داخل تخمک سلول هاي جديدي شکل ميگيرند که به نام جنين يا embryo خوانده ميشود. پس از لقاح، آمبريو شروع به تقسيم شدن ميکند، از يک سلول به دو سلول و از دو به چهار و همينطور ادامه مييابد. در اين حال آمبريو يا جنين اوليه به طرف حفره رحم رفته و در اين مدت نيز هورمونهاي ياد شده در بالا درون رحم يا اندومتريوم را به صورت بستري مناسب براي جايگزيني آمبريو آماده کرده است.
کشف حاملگي:
وقتي آمبريو وارد حفره رحم شد به ديواره آن متصل ميشود. از اين به بعد خود شروع بر ترشح هورمون جديدي به نام HCG ميکند که جستجوي اين هورمون در خون اين خانم منجر به تشخيص حاملگي ميگردد. به علاوه مقداري از اين هورمون هم در ادرار ظاهر ميشود که از اين طريق نيز ميتوان به تشخيص حاملگي رسيد.
چه کسي بهتر است بررسي ناباروري داشته باشد:
اگر آن شخص خانم باشد و:
1- رگل نامرتب يا عدم رگل داشته باشد.
2- بين دوره هاي رگل خونريزي اضافه داشته باشد.
3- موقع نزديکي درد داشته باشد.
4- سابقه عفونت لگني داشته باشد.
5- تاريخچه يک پارگي آپانديس يا جراحي لگني داشته باشد.
6- سن بالاي 35 سال داشته باشد.
اگر آن شخص مرد باشد و:
1- مشکل برقراري نعوظ داشته باشد.
2- عدم توانايي در انزال داشته باشد.
3- سابقه صدمه به بيضه ها داشته باشد.
4- سابقه عفونت هاي دستگاه هاي تناسلي داشته باشد.
5- سابقه اوريون در دوران بلوغ داشته باشد.
6- سابقه بيضه نزول نکرده داشته باشد.
آزمايشاتي هست که زوج ميتوانند در خانه انجام دهند:
يکي از مهم ترين سوالاتي که پزشک مينمايد اين است:" هر ماه تخمک آزاد ميکنيد؟" براي جواب به اين سؤال دو آزمايش ساده در خانه قابل انجام است که نياز است سفري کوتاه به داروخانه نزديک منزل داشته مقداري هم خرج نماييد.
اندازه گيري درجه حرارت بدن:
با يک تب سنج دقيق از اولين روز رگل هر روز صبح قبل از خروج از تخت درجه حرارت بدن را اندازه گيري و ثبت نموده در آخر ماه توجه کنيد 10-14 روز اول درجه حرارت پائين تر از 10-14 روز بعدي است. اين تغيير حرارت نشانه تخمک گذاري است. بهتر است اين دما سنجي سه ماه انجام گردد تا دقيقاً زمان هاي تخمک گذاري مشخص شود. لذا شما ميتوانيد زمان نزديکي را با اين اطلاعات تنظيم نماييد تا شانس باروري بيشتر شود اين اطلاعات براي پزشک مشاور نيز بسيار سودمند خواهد بود.
ابزار جستجو گر براي تخمک گذاري:
آزمايش دوم براي بررسي تخمک گذاري با ابزاری است که پس از تهيه از داروخانه در منزل قابل انجام است. اين ابزار به شما اجازه ميدهد ادرار خود را از نظر وجود هورمون LH کنترل نماييد. به محض بالا رفتن مقدار اين هورمون يعني درست قبل از تخمک گذاري با وارد نمودن يک کاغذ حساس به داخل ادرار بر روي آن تغيير رنگ ايجاد ميگردد. توصيه ميشود اين آزمايش از روز دهم قاعدگی شروع و هر روز انجام شود تا تغيير رنگ به وجود آيد. سپس همان روز يا روز بعدي را براي نزديکي انتخاب نماييد.
به هر حال ثبت تغييرات مثبت يا منفي در اين آزمايش به پزشک مشاور کمک زيادي مينمايد.
- آزمايشاتي هست که تمام زوج هاي نابارور نياز دارند انجام شود:
اولين آزمايش، آزمايش مني است. اين را بايد بدون توجه به اينکه قبلاً پدر شده يا خير انجام دهد. بدين دليل که شمارش يا تعداد اسپرم در طول زمان تغيير مينمايد و 30-40% تمام ناباروي ها را به دليل عامل مرد ميدانند.
اين آزمايش 2-3 روز بعد از آخرين نزديکي بهتر است انجام شود آزمايش بعدي راديوگرافي رنگي از داخل رحم و لوله هاي آن است تا باز بودن فضا هاي داخلي آن مشخص گردد.
اقدام بعدي بررسي دهانه رحم است که آمادگي پذيرا بودن براي اسپرم را تخمين ميزند.
به طور خلاصه سه بررسي کلي براي هر خانم نابارور لازم است: کيفيت دهانه رحم، باز بودن فضاي داخلي رحم و لوله ها و تخمک گذاري.
ساير آزمايشات تشخيصي:
آزمايش خون:
شامل بررسي هورمونهاي غدد تيروئيد، غدد فوق کليوي و يا غده صنوبري مغز است که توسط بعضي از پزشکان توصيه ميگردد
آزمايش بعد از نزديکي:(Pct):
اين آزمايش به صورت نمونه برداري چند ساعت بعد از نزديکي از دهانه رحم است نمونه در زير ميکروسکوپ از نظر تعداد اسپرم زنده يا در حال حرکت بررسي ميگردد.
آزمايش نمونه برداري از مخاط رحم:
با وسيله اي مخصوص از درون رحم نمونه برداري ميشود اين آزمايش درست قبل از رگل انجام ميشود تا ده دقيقه بعد از آن درد مختصري در شکم حس خواهد شد. با اين آزمايش پزشک به طور غير مستقيم از تخمک گذاري به دنبال تغييرات هورموني که روي مخاط رحم ايجاد ميشود مطلع ميگردد.
هيستروسکوپي و لاپاراسکوپي:
اين آزمايشات که به نوعي جراحي محسوب ميشوند پزشک را قادر ميسازد که درون رحم را ببينيد و از محيط اطراف آن اطلاعات کسب نمايد. انواع پوليپ ها، فيبروم، چسبندگي ها و يا اندومتريوز به اين طريق قابل تشخيص است.
آزمايشات ايمني:
بحث و گفتگوي زيادي در مورد مفيد بودن آزمايشات ايمني براي زوج هاي نابارور مطرح است. در حال حاضر انجمن هاي علمي مربوطه در دنيا انجام آن را ضروري نميدانند.
روش هاي درمان:
بعد از اينکه پزشک بررسي هاي ناباروري را تکميل نمود، زمان تصميم گيري براي نوع درمان فرا مي رسد در حال حاضر فرمول ساده اي براي انتخاب بهترين درمان فقط بر اساس آزمايشات به عمل آمده و جود ندارد.
تلقيح داخل رحمي(IUI):
اين روش که گاهي تلقيح مصنوعي نيز خوانده ميشود. عبارت است از قرار دادن اسپرم در داخل حفره رحمي بدين ترتيب که اسپرم از پروتئين ها و خنثي کننده هاي مايع مني جدا شده و حدود زمان تخمک گذاري تلقيح مي گردد.
تحريک به ايجاد تخمک گذاري:
هدف از معرفي داروهاي باروري در خانم ها اغلب موارد ايجاد تخمک گذاري است. اين داروها کلوميفن خوراکي يا HCG تزريقي است. به طوريکه تخمک بيشتري را در اختيار اسپرم براي لقاح قرار ميدهند .عوارض اين داورها در صورت حاملگي گاهي دوقلو يا سه قلو شدن جنين است. گاهي معرفي اين داروها همراه با لقاح مصنوعي است.
IVF يا لقاح آزمايشگاهي:
در اين روش با تحريک دارويي تخمک گذاري، تخمک ها جمع آوري شده و در آزمايشگاه در کنار اسپرم شوهر قرار داده ميشود، که لقاح صورت پذيرد.4تا 5 روز بعد آن را داخل رحم مادر قرار ميدهند.
- با توجه به پيشرفت علم و تکنولوژي روشهاي باروري متعدد ديگري نيز انجام ميگيرد که منوط به تصميم گيري پزشک معالج خواهد بود.
خلاصه:
ناباروري وضعيت شايعي است که با درصد بالايي قابل درمان ميباشد. زوج با درک اينکه مشکلي در ميان است ميتوانند به خود کمک نمايند.
اين امر با انجام آزمايشات ساده قابل انجام و اطلاعات مهمي را در اختيار زوج قرار ميدهد.
لذا اگر فکر ميکنيد که مشکل ناباروري مطرح است با پزشک مربوطه مشاوره نمايد که وجود راه هاي درماني متعدد در اين را ه به شما کمک خواهد کرد.